System zarządzania środowiskowego wg ISO 14001 w firmie produkcyjnej to uporządkowany sposób zarządzania wpływem zakładu na środowisko tak, aby ograniczać ryzyka, spełniać wymagania prawne i jednocześnie wspierać biznes. Schemat wdrożenia systemu w firmie, niezależnie od jej rodzaju, jest zwykle bardzo podobny i opiera się na kilku krokach:

  1. Wykonaniu przeglądu środowiskowego, podczas którego określa się źródła wpływu firmy na środowisko, wymagania prawne z obszaru środowiskowego, które dotyczą firmy, wymagania stron zainteresowanych, które będą istotne środowiskowo itp. Jednym zdaniem – przegląd środowiskowy jest po to, aby ustalić „na czym stoimy” oraz określić te wymagania normy ISO 14001, których firma jeszcze nie spełnia.
  2. Opracowanie dokumentacji, czyli opisanie w dokumentach zasad postępowania, które są istotne dla ochrony środowiska w firmie i są niezbędne do osiągnięcia zgodności z normą ISO 14001.
  3. Doprowadzenie do zgodności z przepisami prawnymi i innymi – to bardzo ważny etap, ponieważ bez osiągnięcia zgodności z przepisami praktycznie niemożliwe jest pozytywne ukończenie certyfikacji systemu i otrzymanie certyfikatu ISO 14001. Ten etap dzieje się równolegle do etapu dokumentacyjnego i może trwać przez cały czas wdrożenia.
  4. Audyt wewnętrzny i przegląd zarządzania – te dwa elementy są wymagane do przeprowadzenia przed certyfikacją systemu zarządzania środowiskowego i polegają na ocenie czy firma spełnia zasady środowiskowe, które sama ustaliła.

Po przejściu wszystkich wymienionych kroków możliwa jest certyfikacja systemu środowiskowego wg ISO 14001.

Przedstawiony schemat działania jest uniwersalny, ale w firmie produkcyjnej warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych elementów wpływających zarówno faktyczne koszty wdrożenia, jak też na jego czas realizacji. Nalezą do nich:

  1. Dobre określenie granic i zakresu systemu zarządzania środowiskowego.

Nie cała działalność firmy musi być objęta systemem zarządzania środowiskowego. Wdrożenie można ograniczyć do tego obszaru działalności, który ma kluczowe znaczenie dla środowiska bądź biznesu. Jeśli firma składa się z kilku zakładów lub nawet jeśli w jednym zakładzie jest prowadzona różna, i co ważne, odrębna działalność wówczas systemem zarządzania może być objęta tylko część firmy. Takie rozwiązanie jest tańsze niż wdrażanie ISO 14001 w całej organizacji i najczęściej szybsze. Należy tu jednak pamiętać o jednej kwestii. Im bardziej autonomiczna (niezależna od działania innych części firmy) jest ta część zakładu, w której planowane jest wdrożenie systemu, tym lepszy skutek to wdrożenie odniesie.  

  1. Osiągnięcie zgodności z przepisami prawnymi i innymi.

To bardzo ważny, jeśli nie najważniejszy element całego wdrożenia, który potrafi je zablokować nawet na parę miesięcy. Czasem firma nie wie, że nie spełnia przepisów prawnych i dopiero konsultant podczas pierwszych konsultacji i wizji na zakładzie zwraca uwagę, np. na obowiązek posiadania pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Uzyskanie takiego pozwolenia trwa co najmniej kilka tygodni, a jeśli firma wytwarza odpady palne to nawet kilka miesięcy. Podobnie może być z innymi pozwoleniami, np. pozwoleniem na emisję gazów i pyłów lub sprawami gospodarki opakowaniami. Bez zgodności z przepisami niemożliwa jest pozytywna certyfikacja systemu zarządzania środowiskowego, dlatego zanim przystąpi się do wdrożenia warto zorientować się czy na tym polu wszystko jest u nas ok.

  1. Podejście uwzględniające perspektywę cyklu życia wyrobu.

Ochrona środowiska nie ogranicza się do minimalizowania ilości wytwarzanych odpadów czy zmniejszenia emisji gazów i pyłów do atmosfery. Ochrona środowiska to także dbanie, aby produkowany przez nas wyrób powstawał na bazie odpowiednich surowców (nie obciążających nadmiernie środowiska) oraz nie generował nadmiernego obciążenia również po opuszczeniu naszego zakładu, czyli podczas etapu użytkowania go i późniejszej utylizacji. Takie zastanowienie się i wpływanie (o ile to możliwe) na początek i koniec cyklu życia wyrobu okazuje się czasem nie tylko przyjazne środowisku, ale również budżetowi firmy. Norma ISO 14001:2026 zwraca większą uwagę na perspektywę cyklu życia niż robiła to jej poprzedniczka ISO 14001:2015. Należy spodziewać się większej uwagi ze strony audytorów właśnie na ten element systemu środowiskowego.

  1. Świadomość pracowników i ich zaangażowanie w system.

Nawet najlepiej napisana dokumentacja i najszczersze chęci kierownictwa nie zdadzą się na nic, jeśli w ślad za nimi nie pójdzie zaangażowanie pracowników. A to ma źródło między innymi w świadomości pracowników. Szkolenia dotyczące systemu zarządzania środowiskowego, ale także takich prostych, codziennych spraw, jak choćby postępowania z odpadami, które pracownicy wytwarzają czy zarządzanie energią w zakładzie dają efekty w postaci mniejszej ilości niezgodności na audytach, lepszych wyników kontroli środowiskowych i lepszej atmosfery w pracy. Szkolenia z ochrony środowiska warto wdrożyć nawet wcześniej, zanim firma przystąpi do wdrożenia systemu ISO 14001. To zaprocentuje szybszym poradzeniem sobie z problemami, które są przy wdrożeniach częste – oporem ze strony pracowników.

 

 

 

Zdjęcie nagłówkowe: Freepik

 

Masz pytania do artykułu?

Zapraszamy do kontaktu!

  

 Artykuł ten jest własnością intelektualną CONSILUM. Może być rozpowszechniany bezpłatnie wszystkim osobom i podmiotom zainteresowanym problematyką systemów zarządzania ISO, jednakże wyłączając cel komercyjny i bez dokonywania jakichkolwiek zmian w tekście. Wszelkie inne rozpowszechnianie wymaga pisemnej zgody autora. Dozwolone jest cytowanie fragmentów materiału z podaniem źródła.